ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
359
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) دادهاند . برخى از اصحاب با آنكه ديرگاهى مصاحب و همنشين با پيامبر ( ص ) بودهاند و بيش از ديگران مطالبى از پيامبر ( ص ) شنيدهاند ، كمتر حديثى آوردهاند . ظاهرا اينان بسيار محتاط بودهاند ، يا آنكه غالبا به عبادت و سفر و جهاد مشغول بوده و يا به واسطهء كثرت اصحاب ، مردم به نقل حديثى از ايشان نياز نداشتهاند . و در اينكه اين گروه از اصحاب پيامبر ( ص ) بوده و به ديدار آن حضرت نيز نائل شدهاند ، ترديدى نيست . اما چنين نبوده است كه جمله اصحاب پيامبر ( ص ) همواره ملازم و مقيم حضور ايشان باشند ، برخى به ديدار پيامبر ( ص ) آمدند و سپس به ديار خود بازگرديدند ، و برخى گه گاه مىآمدند و باز مىگرديدند ، و برخى هم سراسر عمر را ملازم رسول خدا ( ص ) بودند و در جمله مغازى با ايشان حاضر بودند . و ما نام اصحاب پيامبر ( ص ) را چه آنها كه خدمت پيامبر ( ص ) رسيدهاند يا آنها كه از آن حضرت حديث آوردهاند ، تا آنجا كه امكان داشته و آگاه شدهايم در مغازى ثبت و جمع كردهايم . ولى معلوم است كه مدعى استقصاء نيستيم . سپس در گروه تابعان كه پس از اصحاب و غالبا فرزندان مهاجران و انصار بودهاند نيز فقهاء و علمائى بودهاند كه بسيارى از روايات و سنن و فقه و فتوى از آنان روايت شده است و پس از آنان طبقه به طبقه تا روزگار ما بررسى شدهاند و ما اين موارد را جملگى به طور مشروح و مفصل بيان كردهايم . 9